De geschiedenis van het water in Brussel

Het jaar 977
Het Vlaamse ‘Broek’ betekent moeras. In het Keltisch verwees ‘bruoc’ naar de plantengroei van de moerassen, de heide, en ‘sella’ stond voor kapel. Vandaar de naam ‘Bruocsella’ die evolueerde tot… Brussel. Op het moment dat de stad ontstaat, rond het jaar 977, leiden de onstuimige en wisselende loop van de Zenne en de veel voorkomende hoge waterstanden er inderdaad tot moerasvorming.

De 12e eeuw
De eerste bekende waterwinning werd aangelegd door de abdissen van de Abdij van Vorst. Ze bracht het water van een bron tot in de leidingen onder hun gebouwen.

De 13e eeuw
De zusters van de Abdij van Terkameren leggen kanaaltjes aan die water aanvoeren vanuit het Terkamerenbos.

1302
De gemeentelijke overheid plaatste op de Grote Markt een pomp. Het water daarvoor kwam door loden buizen van de put de ‘Pollepel’.

1300-1500
Het stadsbestuur neemt allerlei initiatieven om water in de stad te brengen. Het verwerft gronden met bronnen op en draagt bij in de kosten voor de aanleg van de leidingen die het water tot bij de openbare pompen en in enkele kloosters brengen.

1477
De Zenne is in die tijd een heuse open riool, hoewel veel inwoners er water uit blijven putten. Die toestand leidt tot tal van epidemieën, waaronder cholera. Een eerste stuk van de rivier wordt in 1477 gedempt en vervangen door het kanaal van Willebroek en zijn talrijke bekkens. Deze worden in de loop van de 19e eeuw om dezelfde reden overwelfd.

De 17e eeuw
Een eerste volledige installatie komt tot stand. Een pomp, aangedreven door de sterke stroming van de Maalbeek in Etterbeek, haalt elke dag tot 1.000 m3 op uit de bronnen van de Broebelaarbeek. Dat water is echter nog voorbehouden voor het Paleis en enkele andere bevoorrechten.

De 18e eeuw
Het overgrote deel van de bevolking bevoorraadt zich nog steeds bij de 29 fonteinen, 76 openbare waterputten, 91 putten op gemeentegrond en 8.027 private putten.

1855
De stad neemt haar eerste waterwinning in gebruik. Ze gebruikt daarvoor de bronnen van de Hain in Eigenbrakel. De hoofdtoevoer is aangelegd en wordt in gebruik genomen door het water te midden van het Park van Brussel symbolisch te laten opborrelen.

1858

Het distributienet is nu operationeel maar het bedient voorlopig alleen de stad Brussel en niet de randgemeenten.

1891
Om over het hele grondgebied van de stad een globaal beleid inzake watervoorziening te kunnen voeren wordt de Compagnie intercommunale des eaux (CIE) voor de Brusselse agglomeratie opgericht.

1895
De chaotische aanleg van een aquaduct dat het water van de bronnen van de Bocq naar Brussel moest brengen vormde voor die tijd ongetwijfeld een titanenwerk.

1899
Elsene, Sint-Gillis , Sint-Joost en Schaarbeek krijgen water uit de bron van de Bocq.

1904-1913
Naast de oprichtende gemeenten die hun verbruik voortdurend zagen stijgen, bediende de CIE ook tal van Waalse gemeenten en nadien ook enkele steden in Vlaanderen. Omdat de oorspronkelijke winning niet meer volstond werden er nieuwe geopend: Crupet, St.-Servais, Plancenoit, Onoz. De Compagnie koopt de mijnen van Vedrin. Ze bouwt fabrieken en graaft tunnels. Uiteindelijk legt ze zich toe op Modave dat gezien wordt als de enige site die volgens specialisten op lange termijn een voldoende productie kan verzekeren.

1922-1923
Na een onderbreking vanwege de wereldoorlog van 1914-1918 worden de werken in Modave en aan de toevoer van het water naar Brussel voltooid. Er komen ook leidingen die het water naar Brugge, Gent, Oostende en Blankenberge brengen.

1933
Er komt een betere controle op de kwaliteit van het water: in het Terkamerenbos wordt in 1933 een modern laboratorium geïnstalleerd. Niet veel later wordt gestart met het gebruik van chloor om het water kiemvrij te krijgen.

Tot op vandaag
In de loop der jaren is de watervoorziening blijven evolueren en almaar moderner en veiliger geworden. Die pionierstijd lijkt vandaag tot een ver verleden te behoren. Iedereen is vandaag verzekerd van een regelmatige bevoorrading met water van prima kwaliteit. Het is echter goed om te beseffen dat een dergelijk recht lange tijd een luxe is geweest.